Gate 4 ve Gate 13: Yunan Taraftar Kültürü
Avrupa kupalarında Yunan takımlarıyla eşleşen Türk kulüplerinin taraftarı iki isimle karşılaşıyor: Thyra 13 ve Thyra 4. İkisi de tribün grubu adı ve ikisi de stadyum kapılarından geliyor. Yunan futbolunda organize taraftarlığın tarihi bu iki kapıda başlıyor.
Thyra 13: Yunanistan’ın ilk organize taraftar birliği
Panathinaikos taraftarları 1950’lerin sonunda maçlarda düzenli olarak Apostolos Nikolaidis Stadı’nın 13 numaralı kapısında buluşmaya başladı. Grup resmen 19 Kasım 1966‘da kuruldu ve bugün Yunanistan’ın en eski taraftar birliği sayılıyor. Ondan önce de kulüp taraftar dernekleri vardı, ancak tek isim altında tribün örgütlenmesi bu tarihte başladı. İsim buluşma noktasından geldi ve zamanla kulübün tribün kimliğine dönüştü.
Thyra 4: Toumba’nın dördüncü kapısı
PAOK tarafında örgütlenme on yıl sonra geldi. Grup Nisan 1976‘dan itibaren gayriresmi olarak toplandı ve 25 Eylül 1976‘da resmen açılışını yaptı. Adı, Toumba Stadı’nın 4 numaralı kapısından geliyor; merkezi Selanik’te Palaion Patron Germanou caddesinde bulunuyor.
Toumba’nın kuzey tribünü bugün de kulübün simgesi sayılıyor. Stadın tarihi ve kapasitesi Toumba yazımızda, Pire’deki rakip stadın yeniden yapım projesi Karaiskakis dosyamızda ele alınmıştı.
İki kapı, iki şehir
İsimlerin ortak yanı tesadüf değil: her ikisi de taraftarın fiziksel olarak toplandığı yeri kimlik haline getirmiş. Bu, Yunan tribün kültürünün belirgin özelliği; grup adları soyut sloganlardan değil, stadyumun mimarisinden çıkıyor.
Rekabetin coğrafi tarafı da var. Thyra 13 Atina’yı, Thyra 4 Selanik’i temsil ediyor ve iki kulüp arasındaki maçlar Yunan futbolunun en gerilimli karşılaşmaları arasında sayılıyor. Kuzey ile başkent arasındaki bu ayrım, sahadaki rekabeti şehirler arası bir rekabete dönüştürüyor.
Kapılar neden tribün adı oldu
Her iki grubun da adını kapıdan almasının sebebi dönemin stadyum düzeni. Numaralı girişler, taraftarın hangi tribüne oturacağını belirliyordu ve aynı kapıdan giren aynı bölümde toplanıyordu. Bilet numarası olmayan, yer kapmaya dayanan bir düzende kapı numarası zamanla kimlik haline geldi.
Bugün stadyumlar koltuk numaralı ve girişler elektronik, ancak isimler kaldı. Toumba’da kuzey tribün hâlâ kapının numarasıyla anılıyor; 28.703 kişilik stadyumun atmosferini bu bölüm belirliyor.
Avrupa maçlarında ne bekleniyor
Yunan kulüplerinin Avrupa kupası maçlarında tribün organizasyonu koreografiyle öne çıkıyor: pankart, meşale ve tek ağızdan tempo. Deplasman taraftarına ayrılan bölüm ve giriş kuralları ise maç bazında güvenlik kurulunun kararına bağlı; bazı yüksek riskli eşleşmelerde konuk taraftar alınmıyor.
Beşiktaş cephesinden bakınca
Siyah beyazlı taraftar için tanıdık bir tablo: Çarşı’nın da kuruluşu 1980’lerin başına tarihleniyor ve o da mekân adından, semtin çarşısından geliyor. Yani üç grubun ortak noktası, kimliğini bir yerden alması. Beşiktaş’ın Yunan takımlarıyla karşılaşmaları Olympiakos dosyamızda, PAOK’un şehir kimliği ayrı yazımızda.
